Capote, o camaleónico (e o mestre, o crack, o personaxe, o artista…)

Autor: Truman Capote

Título: Música para camaleones

Lugar de edición: Barcelona

Ano de edición: 2008 (edición orixinal de 1980)

Editorial: Anagrama

Truman Capote é un mestre. Esta expresión pode parecer moi tópica, pero neste caso  resulta moi axeitada, ademais de xeito dobre.  En primeiro lugar, podemos consideralo un mestre porque, como diriamos, “é un crack”. E isto, aínda que soe demasiado recorrente, está perfectamente xustificado ó ler a súa obra. O que Música para Camaleones contén non é mediocre, senón propio dun “crack”. En segundo lugar, Truman Capote é un mestre strictu sensu. Un mestre, como xa ben apuntaban os latinos ó falar dos seus magisters, é alguén que ensina. Capote, como mestre, ensinounos a todos unha nova forma de facer xornalismo, rompedora, distinta, pero á vez moi atraínte. As súas palabras, as súas mesturas, atrapan. É o mestre do novo xornalismo.

Á parte, Truman Capote é un personaxe moi peculiar. Isto é algo que comparten moitos dos grandes da literatura ou do xornalismo, pero aquí adquire máis relevancia, pois a súa personalidade está moi presente na obra. É que, falando de personaxes, o propio escritor desempeña sempre un papel nas historias que relata, ben sexa primario, secundario ou simplemente testemuñal. A súa vida ten que ver, en maior ou menor medida, co que escribe. Nalgúns casos, lemos anécdotas onde el é o protagonista. Noutros, incluso se dedica unicamente a describir as súas frustracións. Outras veces, representa a testemuña, o filtro que se introduce na historia para facérnola chegar con esa complicidade da primeira persoa. Sempre aparece na acción, facendo que os feitos compartan espazo coas impresións que el mesmo fabrica no momento no que os vive.

Como dicía, a súa condición de personaxe peculiar fai que simplemente coas súas propias experiencias a nosa atención quede captada. Pero é que, ademais, Capote móvese, implícase, busca, coñece; facendo que na súa estrambótica vida, compartida con estrambóticas persoas, haxa moitas anécdotas que ofrecer. Falamos de historias, si, pero tamén falamos de vivencias en primeira persoa. Capote deixa de lado o xornalismo convencional, as versións oficiais, as distancias. Senta ó lado da información para transmitila de forma próxima e, sobre todo, real. Aquí comeza esta simbiose entre xornalismo e literatura, que nas páxinas deste libro se retroalimentan para entregarlle ó lector o produto final dun mestre, un crack e un personaxe peculiar.

Ademais de todo isto, Truman Capote é un artista. E, como artista, ten a capacidade de seducir ós seus lectores dunha maneira difícil de explicar. Cando unha persoa se atopa ante un libro, dalgunha forma prepárase ante o tipo de lectura que vai facer. Non é algo premeditado nin consciente, pero cando nos damos conta creamos na nosa cabeza unha actitude concreta. Podemos deixarnos levar moito ou pouco pola imaxinación, absorber máis ou menos información, interpretala en maior ou menor medida. En calquera caso, hai algo no noso cerebro que se adapta ó camiño por onde a nosa lectura nos leva (unha noticia, un conto, unha crónica, un ensaio). No caso de Truman Capote, este fenómeno é máis complexo. O noso cerebro acondiciónase simultaneamente a varios destes “estilos textuais”. Hai un continuo “cambio de chip”, moitas veces inconsciente, onde o lector activa unhas veces o “modo novela” e outras o “modo crónica xornalística”, por exemplo. Dalgún xeito, o reto ó que se enfrontou Capote de mesturar xéneros, preséntaselle agora ó lector á hora de interpretar a súa obra. Porén, trátase dun proceso máis sinxelo, case inconsciente, pero que crea un dinamismo e un interese que atrapa. Truman Capote rompe co xornalismo e a literatura tradicionais, creando textos próximos, humanos, cómplices, confidentes, testemuñais, cribles, reais. Así, ás veces unha está voando xa por un mundo literario e, de repente, pón os pés na terra dándose conta de que o que está a ler, en realidade, non é ficción.

En definitiva, Truman Capote é coma un camaleón. Cambia de cor mentres o espectador o observa, facéndoo caer sempre na trampa de atoparse nun azul e, sen decatarse, ter de súpeto os ollos tinguidos de vermello. Así é a súa escritura, que mantén continuamente ó lector cruzando o límite entre a literatura e o xornalismo, deixando voar a súa imaxinación co que semella un conto para logo cortarlle esas ás ó somerxelo sen aviso previo nunha crónica xornalística.

Máis que coma un camaleón, é coma unha tartaruga de mar. El mesmo se compara neste libro con este criatura, que “pode pasear pola terra e coñecer os segredos das profundidades. Ademais, os seus ollos encapuchados encerran moita sabedoría”. E así, coma unha tartaruga de mar, camiña polo xornalismo e nada pola literatura. Somérxese e sae a flote, cunha alternancia terra-auga na que o lector a penas nota o cambio de temperatura. Pero onde o resultado final é o pracer de coñecer este xornalismo literario, esta literatura xornalística, este híbrido difícil de definir; este novo xornalismo.

 

Olalla Liñares García

Advertisements

Deixar un comentario

Arquivado en Uncategorized

Deixar unha resposta

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s